Festivals zijn de koplopers van de smart city beweging

Op 19 oktober zijn in het kader van ADE Green van het Amsterdam Dance Event (ADE) de jaarlijkse ‘A Greener Festival Awards’ uitgereikt aan festivals van over de gehele wereld. Naast de awards werden er die dag ook allerlei workshops en presentaties gegeven over de verduurzaming van festivals, afvalrecycling en hoe de ecologische voetafdruk van een festival verminderd kan worden. 

De dancewereld roept voor buitenstaanders misschien niet direct associaties op met duurzaamheid, maar juist in deze industrie wordt op dit moment veel geëxperimenteerd met innovaties op het gebied van logistiek, circulaire materiaalstromen, energie- en watermanagement. 

Na de wilde jaren negentig en de onstuimige groei van festivals sinds het begin van deze eeuw is de dance- en festivalsector een volwassen industrie geworden. Jaarlijks worden er in Nederland ruim 800 festivals georganiseerd, met in totaal 23,3 miljoen bezoekers, die gezamenlijk zo’n €700 mln. uitgeven. Het ADE, dat op dit moment in Amsterdam plaatsvindt, is het grootste club festival ter wereld met in totaal meer dan 350.000 bezoekers.

outside-lands-2-600x417Het hogere belang dat millenials, verreweg de belangrijkste doelgroep in deze sector, hechten aan duurzaamheid is een voor de hand liggende factor. Maar daarnaast is het ook een logisch gevolg van de enorme logistieke uitdagingen waar festivalorganisatoren mee te maken hebben. Pinkpop, Zwarte Cross en Lowlands trekken ieder meer dan 160.000 bezoekers. Op dancefestivals als Defcon 1, Solar en Mysteryland komen meer dan 60.000 bezoekers af. Om deze grote aantallen in goede banen te leiden, en om aan steeds strenger wordende milieu- en veiligheidseisen te kunnen voldoen, zijn slimme en duurzame oplossingen noodzakelijk.

Hoe festivals als testomgeving voor nieuwe (duurzame) producten worden gebruikt is te zien op websites als open-house.nl en innofest.coMaar omgekeerd zijn festivalorganisatoren ook op zoek naar duurzame innovaties om in de praktijk te brengen. Om energiegebruik terug te dringen worden bijvoorbeeld dieselgeneratoren door middel van slimme virtuele energiecentrales gecombineerd met zonne- en windenergie. In samenwerking met de lokale waterzuivering wordt fosfaat teruggewonnen uit de natte urinefracties van mannentoiletten. 

dgtl-veggieIn februari van dit jaar zorgde festival DGTL zelfs voor ophef door  de catering volledig vleesvrij te maken. Los van eventuele gezondheidsoverwegingen, was een belangrijke overweging hierbij het terugdringen van de CO2-uitstoot. 40.000 bezoekers die twee dagen vegetarisch eten leverde een besparing op van zo’n 53 ton C02 en 14 miljoen liter water.

Naast de winst voor het milieu brengt het daarmee ook een ander denken op gang. Het maakt de keuze voor vegetarisch in het dagelijks leven steeds normaler. Het festival als katalysator van de duurzaamheidstransitie dus. Die rol wordt ook actief opgezocht door vooruitstrevende festivalorganisatoren. Duurzaamheid wordt gezien als een kernwaarde en op allerlei manieren is men bezig de milieu-impact van hun evenement te verbeteren. 

Wat vooral opvalt is dat deze ontwikkeling niet gedreven wordt vanuit één instantie, of van bovenaf wordt opgelegd, maar juist ontstaat, letterlijk, op het niveau van de grasmat. Vele partijen ontwikkelen vele oplossingen en adaptatie vindt plaats vanuit gedeelde belangen. Wanneer iets schaalbaar is, wordt het snel overgenomen.

Uiteindelijk moeten we duurzaamheid niet langer gaan zien als het verminderen van negatieve impact. Willen we echt de regie over onze toekomst terugkrijgen, dan moeten we ons richten op het creëren van positieve impact. 

Is het mogelijk om alle gebruikte grondstoffen, energie en materialen van een festival zo in te zetten dat ze een netto positieve bijdrage leveren aan de omgeving? Ja, dat is het zeker. Festivals brengen wereldwijd mensen bij elkaar. Tegelijk zijn het ook inspirerende verzamelplaatsen van allerlei innovatieve ideeën, hightech én lowtech. Ideeën voor een positieve impact zijn er bovendien volop. Het is nu aan innovatieve bedrijven, gemeentes, start-ups en universiteiten om actief die samenwerking met festivals op te zoeken. Laten we gebruikmaken van deze koplopers!

(oorspronkelijk gepubliceerd op 25 oktober 2016 in De Volkskrant)